Formal Tenderness

Uzelf schikken voor een portret is beslissen wat u bereid bent permanent te maken. De houding is gekozen. De kledij is correct. Het gelaat is gerangschikt tot iets tussen ernst en aanwezigheid, niets dat het huishouden in verlegenheid zou brengen, niets dat meer onthult dan de gelegenheid vereist. En toch blijft er iets voortbestaan binnen al die schikking. Iets wat de formele beslissing niet geheel kan afsluiten, dat neerstrijkt in de ruimte tussen twee mensen die dicht genoeg bij elkaar staan om warmte te delen in een absoluut zwart waar het enige dat bestaat het licht is dat de schilder heeft gekozen te laten vallen.

Ze staan samen, zij aan zij, halffiguur, beide figuren volledig besloten binnen het kader. Welgesteld. Beheerst. Een gericht licht valt over hun gezichten en kledij met de doelbewuste precisie van een Hollandse meester, die hier een kaak vormt, daar de rand van een kraag, en de omringende diepte geheel aan het donker overlaat. Hun uitdrukkingen bieden niets meer dan wat de formele zitting heeft toegestaan. Hun nabijheid tot elkaar, ondanks al die ingetogenheid, biedt alles.

Er werd niets toegevoegd aan dit oppervlak. Geen verf, geen inkt, geen druk. De twee figuren bestaan doordat het acrylglas werd bewerkt via gecontroleerde krassen die licht op verschillende manieren ontvangen en afgeven, afhankelijk van waar de toeschouwer staat en hoe het licht valt. Ze verschenen niet door toevoeging. Ze zijn ontstaan door verwijdering. Wat nu zichtbaar is, is wat het oppervlak bereid was prijs te geven toen het zorgvuldig werd verwijderd.

Van de andere kant van de zaal draagt het werk het volle gewicht van een Gouden Eeuws dubbelportret. Twee figuren tegen een diepe zwarte achtergrond, het beheerste gezag van een welvarend huishouden gedrukt in elke houding en schaduw. Treedt u dichterbij en de lezing verschuift. Het beeld houdt geen stand. Wat als zekerheid verscheen, lost op in een veld van merktekens op acrylglas, een bewerkt in plaats van geschilderd oppervlak, waarbij licht en hoek doen wat hier nooit een penseel heeft gedaan. Het portret beweegt tussen helderheid en stilte naarmate de toeschouwer beweegt, nooit geheel gefixeerd, nooit geheel neergestreken.

Formal Tenderness behoort tot Dutch Glory, een reeks binnen Art with Scratch van Tijs Dragtsma, waarin beelding wordt opgebouwd via gecontroleerde oppervlaktebeschadiging in plaats van pigment of druk, en waarin diezelfde beschadiging een manier wordt om het menselijk gewicht achter een tijdperk van welvaart vast te houden, de private gelaten die rijkdom trainde om uitsluitend te tonen wat zorgvuldig gekozen was om gezien te worden.

De titel benoemt de tegenstrijdigheid waarop dit werk rust. Formaliteit: wat de zitting vereist, wat de portrettraditie was opgebouwd om te bewaren, wat rijkdom van het lichaam en het gelaat verlangt in de aanwezigheid van de schilder. Tederheid: wat daarbinnen voortleeft, zacht gedrukt in het interval tussen twee mensen die de correcte afstand bewaren en toch iets vasthouden dat geen opdracht ooit vroeg vast te leggen en dat geen formele schikking kon verhinderen er te zijn.

Een visuele taal waarin beschadiging geen vernietiging is, maar structuur.

"Ingetogenheid is niet het tegengestelde van tederheid. Soms is het de enige vorm die tederheid is toegestaan aan te nemen."

Meer over de kunstenaar, het proces en de materialen vindt u op de pagina Over ons.

Voor vragen over dit werk, de beschikbaarheid of verzending kunt u terecht op de contactpagina.