Centuries in Her Eyes

Wat de ogen vasthouden, houden zij moeiteloos vast. De rest van een gezicht kan worden gecomponeerd, de houding gerangschikt, de uitdrukking ingehouden. Maar de ogen dragen wat zij dragen, en kunnen het niet neerleggen. De ogen van deze vrouw dragen eeuwen. Geen verdriet, geen lijden, zelfs geen bewuste kennis, maar de bijzondere accumulatie die alleen een lang leven en diepe aandacht kunnen voortbrengen. Wat uit dit portret naar buiten kijkt, is geen vertoning. Het is het sediment van de tijd.

De duisternis is waar zij begint. Niet als achtergrond of decor, maar als het niets waaruit het licht haar opdiept. Achter haar wordt geen ruimte gesuggereerd, geen wereld die zich uitstrekt voorbij wat deze enkele gerichte lichtbron te geven kiest. De bron valt van één kant met de ingetogenheid die de Hollandse meesters precies begrepen, niet om alles te verlichten, alleen wat deze compositie vereist. De donkere zijde van haar jurk lost op in het omringende niets, randloos, zonder verklaring. Bij de keel is een witte plooikraag de enige helderheid die de compositie toelaat.

Zij is niet ontstaan door verf of druk, maar door gecontroleerde oppervlaktebeschadiging op acrylglas. Elke markering op het oppervlak is een aftrekking die in het juiste licht een vorm wordt. Er is niets toegevoegd. Er is geen pigment aangebracht, geen beeld neergelegd. De figuur is ontstaan door verwijdering, door de zorgvuldige verandering van een oppervlak dat haar nu vasthoudt in licht en stilte waar daarvoor niets bestond. Om haar te vormen was het ongedaan maken van het materiaal om haar heen nodig.

Licht is wat dit werk nodig heeft om gelezen te worden. Terwijl de toeschouwer zich voor het acrylglas beweegt, reageert het bekraste oppervlak en verschuift het tussen oplossing en ambiguïteit, tussen diepte en rust. Op afstand is het portret monumentaal en gecomponeerd, lichtgevend in de traditie van de oude Hollandse meesters. Dichterbij lost het beeld op in een veld van gecontroleerde markeringen en onthult het oppervlak wat de figuur nodig had om te bestaan. Die beweging tussen helderheid en rust is geen beperking. Het is wat het werk doet.

Centuries in Her Eyes behoort tot Dutch Glory, een reeks binnen Art with Scratch van Tijs Dragtsma, waarin beeldtaal is opgebouwd door gecontroleerde oppervlaktebeschadiging in plaats van pigment of druk, en waarin diezelfde beschadiging een manier wordt om de menselijke gezichten van de Gouden Eeuw te eren met de ernst, de ingetogenheid en het gewicht van de geschiedenis die hun altijd verschuldigd waren.

De Gouden Eeuw bracht portretten voort van buitengewone beheerstheid, gezichten die door eeuwen zijn bewogen, nog steeds gecomponeerd, nog steeds vasthoudend wat zij kozen vast te houden. Dit werk treedt die traditie binnen niet als imitatie, maar als antwoord. Een oppervlak is onherstelbaar veranderd, en uit die verandering is een gezicht naar voren gekomen met eeuwen achter haar blik. Wat zij heeft gezien, heeft zij bewaard. Wat zij draagt, verklaart zij niet. Een visuele taal waarin beschadiging geen vernietiging is, maar structuur.

"Zij is hier altijd geweest. U keek er simpelweg nog niet naar."

Meer over de kunstenaar, het proces en de materialen vindt u op de pagina Over ons.

Voor vragen over dit werk, de beschikbaarheid of verzending kunt u terecht op de contactpagina.